اين مقالات برگرفته از منابع مختلف است  و به معناي تاييد آنها از نظر اين موسسه نمي باشد ، تنها براي اطلاع عموم است.

مديريت مشاركتي عبارت است از به وجود آوردن فضا و نظامي توسط مديريت كه تمام كاركنان و مشتريان و پيمانكاران يك سازمان در روند تصميم‌سازي، تصميم‌گيري و حل مسايل و مشكلات سازمان با مديريت همكاري و مشاركت نمايند. تأكيد اصلي اين نوع مديريت به همكاري و مشاركت داوطلبانه كاركنان و مشتريان و پيمانكاران است و مي‌خواهد از ايده‌ها، پيشنهادها، ابتكارات، خلاقيت‌ها و توان فني و تخصصي آنها در حل مسايل و مشكلات سازمان در جهت بهبود مستمر فعاليت‌هاي سازمان استفاده كند.

انديشه مشاركت، انديشه‌اي تازه نيست، بشريت در سراسر تاريخ، همواره به مشاركت فزاينده روي آورده است. تلاش براي حل مسايل و مشكلات گوناگون جوامع بشري از طريق همكاري و همفكري دسته جمعي افراد، سابقه‌اي ديرينه دارد و به آغاز خلقت بشر بر مي‌گردد، زيرا ترديدي نيست كه با پيدايش و تشكيل نخستين خانواده‌ها بر روي كره زمين، افراد هر خانواده ناگزير بودند مسايل و مشكلات زندگي خود را از طريق مشاركت و همكاري با يكديگر برطرف نمايند.
با گذر زمان و گسترش جوامع بشري نياز افراد به مشاركت در اشكال گوناگون افزايش يافت و استفاده از اين موضوع در سازمان‌ها نيز ضرورت پيدا كرد. در نيمه دوم قرن بيستم مشاركت در نمادهاي خصوصي و دولتي به موضوعي كليدي بدل شد.
سازمان‌هاي تجاري، از هزينه‌هاي مربوط به سلسله مراتب سفت و سخت و سرپرستي دقيق از سوي مراتب بالا به خوبي آگاهند. در نظام استبدادي معدودي فكر مي‌كنند و بسياري يا فرمان مي‌برند يا مدام طغيان و اعتصاب مي‌كنند. مسلم است كه نظام استبدادي مقرون به صرفه نيست. مشاركت موضوع تازه‌اي نيست، اما بايد آن را با ديدي نو نگريست. اين اصطلاح مترادف با همكاري گروهي، به معناي دخالت دادن هر كس در هر كار يا حلقه‌هاي كارآمد نيست، بلكه شيوه‌اي است كه از اداره امور متناسب با نيروهاي جديد و قدرتمند فعال دنياي كنوني، گذر به شيوه مشاركتي اداره امور در محيط كار، ضروري و گريزناپذير است. گريزناپذير به اين جهت كه ظرفيت براي مشاركت گسترش يافته است و ضروري از اين نظر كه مسايل روياروي ما در محل كار بسيار پيچيده و به هم وابسته‌تر از آن هستند كه توسط معدودي از مسئولان قابل حل باشند.
در نظام استبدادي، مديران فكر مي‌كنند و كاركنان انجام مي‌دهند، در اداره مشاركتي امور مردم با ايفاي نقش‌هاي گوناگون به طور همزمان درباره امور يكساني مي‌انديشند، اما به روش‌هاي گوناگون به طور مثال تصور كنيد كه يك مهندس و يك اپراتور يك مسئله توليد را كشف كنند. مهندس توجه خود را به راه‌حل‌هاي طراحي درازمدت و پيچيده معطوف مي‌سازد، در حالي كه انديشه اپراتور متوجه محدوديت‌هاي عملي است و راه‌حل‌هاي عملي ديگري را پيشنهاد مي‌كند.
در يك نظام استبدادي، مديريت از آن مقامات بالاست، يعني افرادي كه محل كاري را اداره مي‌كنند، اما در محيطي مشاركتي، بيشتر كاركنان خود بر انجام كار خويش نظارت مي‌كنند. در اين نظام راهبراني رسمي وجود دارند كه تنظيم راهبرد سازمان بر عهده آنها است. اما ديگر براي مدت زيادي جدا و به دور از جنب و جوش سازمان نيستند. آنان بخشي از مجموعه منسجم رهبري به شمار مي‌روند. در سازمان‌هاي مشاركتي برعكس سازمان‌هاي استبدادي، حرمت، حقوق و مسئوليت‌هاي همكاران محترم شمرده مي‌شود و به گونه‌اي فعال مورد حمايت قرار مي‌گيرند

<!--pagebreak-->

.
در نظام‌هاي مشاركتي هر شخصي يك آموزنده محسوب مي‌شود، رهبران رسمي كارگزار هستند و افرادي برتر به شمار نمي‌روند. در سازمان مشاركتي، اجراي كار روي مشتري، افزايش ارزش منفعت و تهيه دوباره، متمركز مي‌شود. در اين نظام كارگران، هم داراي حقوق و هم داراي مسئوليت هستند.
اما نظام پيشنها‌دها: نظام پيشنهادها يا طرح بسيج انديشه‌ها يكي از روش‌هاي موثر در تغيير شرايط كار و ايجاد زمينه مناسب براي مشاركت كاركنان است. نظام پيشنهادها به عنوان يك تكنيك مديريتي در افزايش كارآيي و سود سازمان، در ايالات متحده مرسوم بوده است و بعد از جنگ جهاني دوم، ژاپني‌ها با اين سيستم در صنايع آمريكا آشنا شدند و كم‌كم آن را در صنايع خود ترويج دادند. نظام پيشنهادها در آمريكا بيشتر بر اثرات مالي پيشنهاد، تأكيد مي‌ورزيد در حالي كه اين سيستم در ژاپن بر جنبه‌هاي مشاركت توجه پيدا كرد و به‌زودي انگيزه مالي جاي خود را به گرايش‌هاي گروهي و مشاركت كاركنان داد.
شركت ماتسوشيتا در سال 1985 با دريافت بيش از شش ميليون پيشنهاد در ميان تمام شركت‌هاي ژاپني مقام اول را به دست آورد، بالاترين تعداد پيشنهادهايي كه توسط يك كارگر در طول سال در اين شركت ارايه شد 16821 مورد بود.
در سال 1983 كاركنان شركت كانن تعداد 000/390 پيشنهاد به ارزش تخميني 3/19 ميليارد ين ارايه كردند.
طبق بررسي‌هايي كه در سال 1980 در مورد 453 شركت ژاپني به عمل آمد، در مدت يكسال بالغ بر 5/23 ميليون پيشنهاد از كارگران دريافت شده است.
در شركت تويوتاي ايالت كنتاكي، در طول يكسال تقريقاً 40 هزار پيشنهاد از سوي كاركنان داده شد كه 99% آنها به اجرا درآمد.
اين نظام از دهه 1360 در شماري از شركت‌هاي صنعتي كشور ما نيز به اجرا گذاشته شده و كاميابي‌هايي را نيز نصيب اين شركت‌ها كرد اثرهاي مثبت مادي و معنوي اين نظام موجب پراكندگي آن در ساير سازمان‌ها و دستگاه‌هاي صنعتي و بازرگاني و سرانجام سازمان‌هاي دولتي شد.
نظام پيشنهادها، فرمانبرداري از دانايي و به گردش انداختن انديشه و بالاخره پرهيز از ترويج روحيه استبداد به رأي است و از اين رهگذر سازمان آمادگي ورود به دوره بلوغ و ترويج روحيه مشاركت را پيدا مي‌كند. اين نظام امكان مي‌دهد تا كاركنان از طريق تفكر، بارور شوند و سازمان به پيشرفت‌هاي حيرت‌انگيز نايل شود.
سيستم پيشنهادها در يك مديريت مشاركت جو، ساز و كاري سودمند و سازنده است كه مي‌تواند به بسيج و برانگيختن توانمندي‌ها بالقوه جامعه كاركنان يك نظام دست پيدا كند. مشاركت دادن كاركنان در اداره اموري كه به كار و زندگي كاري آنان مربوط است مي‌تواند يك وسيله انگيزشي موثر و اثربخش در افزايش درجه تعهد و دلبستگي كاركنان به هدف‌هاي سازمان محل خدمت خود باشد. مديريت مشاركت جو، پديده‌اي نو، تازه و بي‌سابقه در برخي از فرهنگ‌هاي جهان است. بنابراين براي رشد و شكوفايي آن بايد به پديد آوردن فضاي فرهنگ مناسب آن پرداخته شود. مديريت مشاركت جو تأكيد دارد كه براي بالا بردن عملكرد و خشنودي كاركنان، مديران بايد آنان را در تصميم‌گيري خود سهيم سازند. به سخن ديگر اقتدار، اطلاعات، پاداش‌ها و آموزش‌هاي سازماني از بالا به پايين‌ترين رده‌هاي سازماني سرازير شده تا به افزايش توانمندي و بصيرت كاركنان بينجامد. مدير مشاركت جو با استفاده از پيشنهادها، به كاركنان سازمان مي‌گويد، آنها حق دارند براي بهتر كردن كيفيت و كميت همه عامل‌هايي كه بر كار يا زندگي كاري آنان اثر مي‌گذارند به انديشه‌ بپردازند و به منظور از ميان برداشتن مشكلات قلمرو كار خود، راه چاره‌هايي كه مناسب و موثر مي‌دانند پيشنهاد بدهند.

 

منابع:

1- مديريت مشاركت‌پذير بر اساس نظام پيشنهادها، مجيد شيخ محمدي

2- مشاركت و مديريت مشاركت جو، دكتر محمدعلي طوسي

3- عصر مشاركت: پاتريشيا مك لگان و كريستونل

نويسنده: عاطقه حجازي

برگرفته از سايت رفاه

© کپی رایت توسط موسسه فرهنگی هنری قلم صنع (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است.

نوشته شده در تاریخ: 1386/12/22 (683 مشاهده)